Strony Conrada: Równość
Nordycka literatura tożsamości
10–12 kwietnia 2026 r.
Pałac Potockich
Czy literatura może przybliżać nas do budowania bardziej empatycznego i wielobarwnego świata?
W oczekiwaniu na 18. edycję Festiwalu Conrada zapraszamy na wydarzenie, podczas którego nordyckie opowieści o równości i różnorodności będą splatać się z uniwersalnymi pytaniami o to, kim jesteśmy i jak możemy znaleźć swoje miejsce w świecie.
Porozmawiamy o tym, jak kultura pozwala współtworzyć język otwartości, a literatura pomaga oswoić doświadczenia często pozostające w cieniu. Zapytamy gościnie i gości, jak poprzez działania twórcze kształtować sposób myślenia o wspólnocie i własnej tożsamości.
Projekt realizowany przez Krakowskie Biuro Festiwalowe i Fundację Tygodnika Powszechnego we współpracy z Ambasadą Królestwa Norwegii, Ambasadą Królestwa Danii, Ambasadą Królestwa Szwecji, Ambasadą Finlandii, Ambasadą Islandii i finansowany przez Nordycką Radę Ministrów oraz Ambasadę Królestwa Norwegii.
10 kwietnia
O tym można rozmawiać. Warsztaty dla młodzieży (Wydarzenie zamknięte)
„Czasem, będąc w towarzystwie, czuję się jak przebrany za kogoś innego. Kogoś, kto co prawda przypomina mnie, ale ja stoję obok” – wyznaje bohater wielokrotnie nagradzanej książki obrazkowej O tym można rozmawiać tylko z królikami autorstwa szwedzkiej twórczyni Anny Höglund (Wydawnictwo Zakamarki 2021). Trzynastoletni narrator ma poczucie, że każdy jest dla siebie największym wrogiem. Z biegiem czasu odkrywa, że jeśli wszystko jest jednocześnie swoim przeciwieństwem, to każdy może być też dla siebie najlepszym przyjacielem.
Zapraszamy do udziału w warsztatach osoby zadające sobie pytania o to, kim są, oscylujące pomiędzy poczuciem odrębności i wyobcowania a potrzebą przynależenia i bliskości, a także wszystkich tych, którzy kiedykolwiek czuli się inni lub odczuwali bardziej niż reszta społeczeństwa.
Warsztaty poprowadzi Anna Jurek.
Dla kogo: młodzież 14+ i młodzi dorośli
Anna Jurek – edukatorka seksualna i filozofka. Od 2012 roku wspiera dzieci, młodzież i dorosłych w szkołach, ośrodkach socjoterapii i placówkach wychowawczych, domach dziecka, bibliotekach i świetlicach. Autorka programów edukacyjnych i warsztatów z zakresu edukacji filozoficznej, seksualnej i obywatelskiej realizowanych m.in. dla Teatru Powszechnego w Łodzi, Teatru Pinokio w Łodzi, Księgarni Dwie Siostry w Warszawie, Festiwalu Literatury i Rozwoju Dzieci Alfabet w Lublinie. Pracuje metodami dociekań filozoficznych i LEGO-LOGOS. Współpracuje z Fundacją Kosmos dla Dziewczynek oraz wydawnictwami „Newsweek Extra. Psychologia Dziecka” i „Newsweek Extra. Psychologia Nastolatka”. Wyróżniona w akcji „100 osób wspierających edukację seksualną w Polsce” SEXEDPL i „Forbes Women”. Związana ze Stowarzyszeniem Tkalnia.
18.00 – 19.30 | Narracje równości (spotkanie wprowadzające)
Spotkanie poświęcone roli ludzi kultury i sztuki w kształtowaniu debaty publicznej, myślenia o wspólnocie i języku, którym opisujemy różnorodność. Zastanowimy się, czy osoby tworzące mogą dziś realnie wpływać na rzeczywistość — mobilizować społeczności i inicjować zmiany — czy raczej ich siła leży w tworzeniu narracji, które przygotowują społeczeństwo na przyszłe transformacje.
Szczególne miejsce zajmą queerowe opowieści: to, jak literatura i sztuka poszerzają widzialność osób LGBTQ+ i często zastępują brakujący język publicznej rozmowy o równości. Z współredaktorem książki „Cała siła, jaką czerpię na życie. Świadectwa, relacje, pamiętniki osób LGBTQ+ w Polsce”, Łukaszem Mikołajewskim rozmawiać będzie Aleksandra Herzyk.
Aleksandra Herzyk - ilustratorka i twórczyni komiksów, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Jej debiutancki pełnometrażowy komiks „Wolność albo śmierć” osadzony jest w czasach rewolucji francuskiej. Choć szczególnie interesuje się epoką oświecenia, znana jest także z aktywności proekologicznej. Od kilku lat publikuje swoje komiksy w Internecie. Współpracowała m.in. z Amnesty International, Kampanią Przeciw Homofobii, „Krytyką Polityczną”, „Magazynem Kontakt” oraz TVN24. Jest również autorką ilustracji i komiksów do książek popularnonaukowych.
Łukasz Mikołajewski - historyk idei i socjolog, członek Pracowni Badań nad Historią i Tożsamościami LGBT+. W swoich badaniach koncentruje się na relacjach między filozofią polityczną, literaturą oraz historią kultury. Był stypendystą UKIE/MSZ. W 2012 roku obronił doktorat w Europejskim Instytucie Uniwersyteckim we Florencji, poświęcony środowisku paryskiej „Kultury” oraz powojennym przemianom w rozumieniu Europy i Zachodu. Swoje teksty publikował m.in. w „Kulturze i Społeczeństwie”, „Res Publice Nowej”, „Kulturze Popularnej”, „Kulturze Liberalnej”.
11 kwietnia
17.00–18.30 | W stronę tęczy. Spotkanie z Emmą Rävås i Rakel Helmsdal
Chyba nigdy wcześniej ani później życie nie wydaje się tak intensywne, jak w okresie nastoletnim. O trudach i wyzwaniach związanych z samorozpoznaniem i samostanowieniem, potrzebie społecznej akceptacji i znalezienia swojego miejsca w świecie w rozmowie z Tomaszem Charnasem opowiedząautorki queerowych książek dla młodzieży: Emma Rävås i Rakel Helmsdal.
Rakel Helmsdal to farerska pisarka, która urodziła się w Tårnby w Danii, ale większość życia spędziła w Tórshavn na Wyspach Owczych. Jest autorką wielu książek dla dzieci i młodzieży, a także poezji i powieści dla dorosłych. Po polsku ukazała się jej Dziewczyna, która wiosłowała w stronę tęczy (dziwny pomysł 2022).
Emma Rävås to szwedzka pisarka z Lund. Debiutancka powieść To ze mną jest problem (dziwny pomysł 2023) jest owocem zajęć w szkole pisarskiej w jej rodzinnym mieście. Emma pasjonuje się literaturą młodzieżową i queerowymi tematami.
Tomasz Charnas Redaktor wydawniczy i dziennikarz kulturalny, copywriter. Przez kilka lat łączył działalność edytorską z krytyką literacką i animacją kultury. Sekretarz projektu i współautor słownika młodej polskiej kultury Tekstylia bis (2006). W swojej karierze związany również z portalem E-SPLOT czy stacją radiową Radiofonia.
Dla kogo: młodzież i dorośli
19.00–20.30 | O byciu razem. Spotkanie z Marie Aubert i Moniką Steinholm
Jak budować na nowo więzi po coming oucie? O perspektywach na funkcjonowanie osób nieheteronormatywnych w relacjach z bliskimi opowiedzą Norweżki Marie Aubert i Monika Steinholm.O konieczności ustosunkowania się wobec orientacji seksualnej – własnej i innych – z autorkami rozmawiać będzie Joanna Bernat.
Marie Aubert to norweska prozaiczka, która w centrum swoich pisarskich zainteresowań umieszcza człowieka w codzienności i jego relacje z innymi. Jej debiutancki zbiór opowiadań Zabierz mnie do domu (Pauza 2021) zyskał rozgłos i zapewnił pisarce uznanie krytyków i czytelników nie tylko w Norwegii. Na naszym rynku dostępne są także jej powieści Dorośli (Pauza 2020) oraz Wcale nie jestem taka (Pauza 2023).
Monika Steinholm to norweska autorka literatury młodzieżowej oraz książek dla dzieci. Debiutowała w 2015 roku powieścią Fuck verden, nominowaną do nagrody Trollkrittet dla najlepszych debiutów w literaturze dziecięcej i młodzieżowej. Jej twórczość obejmuje również serię książek dla dzieci Ankh oraz powieści młodzieżowe. w Polsce ukazała się jej książka Bliżej już się nie da (dziwny pomysł 2021).
Joanna Bernat to absolwentka skandynawistyki i filologii polskiej. Od dwunastu lat doskonali znajomość języków norweskiego i angielskiego w pracy w wydawnictwie Vigmostad & Bjørke oraz podczas współpracy z biurami tłumaczeń – od 2016 roku w ramach własnej działalności gospodarczej. Od 2018 roku wydaje książki pod własną marką dziwny pomysł.
Dla kogo: dorośli
12 kwietnia
17.00–18.30 | Wobec nowej tożsamości. Spotkanie z Selją Ahavą
Intymna relacja o zakłopotaniu, zamieszaniu, trudnościach w zrozumieniu tożsamości płciowej wieloletniego partnera i zmianach rzeczywistości opowiedziana przez Selję Ahavę stanowi ważny i wyjątkowy głos w narracji tożsamościowej. Z autorką powieści Zanim mój mąż zniknie porozmawia Agata Komosa-Styczeń.
Selja Ahava jest fińską pisarką oraz autorką scenariuszy dla kina, telewizji i radia. Jej debiutancka powieść z 2010 roku The Day the Whale Swam Through London była nominowana do Helsingin Sanomat Literary Prize i otrzymała Laura Hirvisaari Prize.Jej druga powieśćRzeczy, które spadają z nieba (Wydawnictwo Relacja 2021) otrzymała w 2016 roku Nagrodę Literacką Unii Europejskiej oraz nominacje do Finlandia Prize i Torch-Bearer Prize. W Polsce ukazały się również jej powieści Kobieta, która kochała owady (Wydawnictwo Relacja 2022) oraz Zanim mój mąż zniknie (Wydawnictwo Relacja 2024).
Agata Komosa-Styczeń jest dziennikarką i redaktorką. Autorka publikacji Taterniczki. Miejsce kobiet jest na szczycie, książek i tomików poezji dla dzieci; tłumaczka lektur dziecięcych. W reportażu Wyspa niechcianych kobiet (Wydawnictwo Czarne 2025) pisze o duńskim ośrodku na Sprogø powstałym w 1923 roku, w którym przez czterdzieści lat umieszczano kobiety uznane przez państwo za rozwiązłe czy opóźnione w rozwoju, część z nich sterylizowano. Mieszka w Danii.
Dla kogo: dorośli
